အမွန္တရားႏွင့္ လိမ္ၫာမႈမ်ား – ႐ိုဟင္ဂ်ာ အေရအတြက္

Featured Video Play Icon

By Haikal Mansor

ဘာသာျပန္သူ – လွတင္

“အေျခအေနကို ထိမ္းခ်ုဳပ္ဖို႔အတြက္ နယ္စပ္ကို တရားမ၀င္ က်ဴးေက်ာ္ ၀င္ေရာက္မႈမ်ား မ႐ွိေအာင္ လုပ္ရန္ လိုအပ္တယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ႐ွိ မ်ားစြာေသာ မူဆလင္ေတြက ဘဂၤလားေဒ့႐ွ္ႏိုင္ငံက တရားမ၀င္ ၀င္ေရာက္ေနထိုင္ ၾကသူမ်ား ျဖစ္တယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက စြပ္စြဲထားတယ္’’ ႏိုင္ငံေတာ္ အတိုင္အပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အေနာက္ တံခါး႐ွိ ကီလိုမီတာ ၂၀၀ ႐ွည္ေသာ နယ္စပ္ တံတိုင္း သည္ ဗုဒၶဘာသာ၏ ေနာက္ဆံုး ခံတပ္အျဖစ္ ရပ္တည္လ်က္ ႐ွိသည္။

ရခိုင္အစြန္းေရာက္မ်ား၊ တယူသန္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္၀္မ်ားႏွင့္ စစ္အစိုးရမ်ားက ႐ုိဟင္ဂ်ာႏွင့္ မူဆလင္ မုန္းတီးေရး အယူ၀ါဒမ်ားကို ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျဖန္႔ခ်ီခဲ့သည္။

႐ုိဟင္ဂ်ာမ်ားသည္ ရခုိင္ေဒသ၏ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ားျဖစ္ေသာ္လည္း လိမ္လည္ ေျပာဆိုသူမ်ားက ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ားကို တရားမ၀င္ ၀င္ေရာက္ ေနထိုင္သူမ်ား အျဖစ္ ၀ါဒ ျဖန္႔ေနၾကသည္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ား ႏွင္ထုတ္ခံရျခင္းေနာက္ကြယ္က အမွန္တရားကို ဖံုးကြယ္ထားၾကသည္။

၁၇၈၄ ခုႏွစ္တြင္ ရခိုင္ေဒသကို ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္း သိမ္းယူၿပီးေနာက္ ၁၈၂၄ ခုႏွစ္တြင္ ၿဗိတိသွ် လက္ေအာက္ခံ အိႏၱိယသို႔ သြပ္သြင္းခံရျခင္း ႏွင့္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ စစ္အစိုးရ တက္လာျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အေနာက္တံခါးသည္ ႐ိုဟင္ဂ်ာတို႔အတြက္ ထြက္ေပါက္ တခု ျဖစ္လာသည္။ ႃခြင္းခ်က္ အေနျဖင့္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ မ်ားကိို ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားရာတြင္ အသံုးႃပုျခင္း အနည္းငယ္ ႐ွိခဲ့သည္။

၁၉၉၂ ခုႏွစ္ ျပည္သာယာစစ္ဆင္ေရးမတိုင္ခင္ အနည္းဆံုး စစ္ဆင္ေရးေပါင္း ၁၄ ခု ခန္႔ ဆင္ႏြဲခဲ့ၿပီး ႐ိုဟင္ဂ်ာလူဦးေရ၏ ထက္၀က္ခန္႔ကို သူတို႔၏ ဇာတိေျမမွ ႏွင္ထုတ္ခဲ့သည္။

ေမယုစစ္ဆင္ေရး (၁၉၅၂ – ၁၉၅၃)
မုန္သုန္စစ္ဆင္ေရး (၁၉၅၄)
လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးႏွင့္ တပ္မေတာ္ ပူးတြဲ စစ္ဆင္ေရး (၁၉၅၅)
ျပည္ေထာင္စု စစ္ေရး ရဲတပ္ဖြဲ႔ စစ္ဆင္ေရး (၁၉၅၅ – ၅၈)
ဗိုလ္ထင္ေက်ာ္ စစ္ဆင္ေရး (၁၉၅၉)
ေ႐ႊက်ီး စစ္ဆင္ေရး (၁၉၆၆)
က်ီးကန္႔ စစ္ဆင္ေရး (၁၉၆၆)
ငဇင္ကာ စစ္ဆင္ေရး (၁၉၆၇ – ၆၉)
ျမတ္မြန္ စစ္ဆင္ေရး (၁၉၆၉ – ၇၁)
ဗိုလ္မူးေအာင္သန္း စစ္ဆင္ေရး (၁၉၇၃)
စပယ္ စစ္ဆင္ေရး (၁၉၇၄ – ၇၈)
နဂါးမင္း စစ္ဆင္ေရး (၁၉၇၈ – ၇၉)
ေ႐ႊဟႆၤာ စစ္ဆင္ေရး (၁၉၇၈ – ၈၀)
ဂဌဳန္ စစ္ဆင္ေရး (၁၉၇၉)

ယခုျဖစ္ေပၚေနေသာ လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္မႈႏွင့္ ပါ ေပါင္းစပ္လိုက္လ်င္ ႏွင္ထုတ္ျခင္း ခံရေသာ ႐ိုဟင္ဂ်ာ အေရအတြက္မွု မယံုႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ျမင့္မားသည္။

ယခုအခါ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၁.၃၃ သန္း႐ွိ ႐ိုဟင္ဂ်ာလူမ်ိဳးမ်ားမွာ အသားအေရာင္ ခြဲျခားမႈႏွင့္ လူတန္းစားခြဲျခားေသာ အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ ေနထိုင္ေနရၿပီး ႏိုင္ငံသား ျဖစ္ခြင့္္ကို ျငင္းပယ္ခံရျခင္း၊ သြားလာ လႈပ္႐ွားမႈမ်ား ကို ကန္႔သတ္ခံ ရျခင္း၊ ဘာသာေရး၊ လက္ထပ္ထိမ္းျမားျခင္း၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုး႐ႈံးခံရျခင္း၊ မုဒိန္းက်င့္ ခံရျခင္း၊ အတင္းအဓမၼ အလုပ္ေစခိုင္းခံရျခင္း၊ အေၾကာင္းမဲ့ ေငြၫွစ္ ခံရျခင္းႏွင့္ ေျမယာမ်ား သိမ္းယူခံရျခင္း စသည္ျဖင့္ ျပင္းထန္ေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖါက္မႈမ်ား ကို ရင္ဆိုင္ေနရပါသည္။

ရခိုင္မ်ား အတြက္ လူဦးေရ ၆၈၁ ေယာက္အတြက္ ဆရာ၀န္ တေယာက္ႏႈန္း ႐ွိၿပီး ႐ုိဟင္ဂ်ာမ်ားအတြက္မူ လူဦးေရ အေယာက္ ၁၄၀,၀၀၀ အတြက္ ဆရာ၀န္ တေယာက္ႏႈန္း သာ႐ွိပါသည္။ ယင္းႏႈန္းသည္ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႔ႀကီး WHO မွ သတ္မွတ္ထားေသာ စံႏႈန္း ျဖစ္သည့္ လူ အေယာက္ ၅,၀၀၀ လ်င္ ဆရာ၀န္ တေယာက္ ႐ွိရမည္ ဟူေသာ စံႏႈန္းထက္ ၂၈ ဆ ေလ်ာ့နည္း ေနသည္။ (ေသာမတ္ အို ကင္တားနား၏ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေန တိုးတက္မႈ အစီရင္ခံစာ)

၇၀% မွာ သန္႔႐ွင္းေသာ ေရ ႏွင့္ မိလႅာစံနစ္ မ႐ွိပါ။ ႐ိုဟင္ဂ်ာ အမ်ိဳးသမီး ၉၈% သည္ ေဆး႐ုံမ်ားတြင္ ခေလးေမြးဖြားခြင့္ မရၾကပါ။ (MSF – နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ား အဖြဲ႔)

၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွစ၍ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ၁၄၀,၀၀၀ သည္ ျပည္တြင္း ေ႐ႊ႕ေျပာင္း ဒုကၡသည္မ်ား စခန္း ၅၈ ခုတြင္ က်ဥ္းၾကပ္စြာ ေနထိုင္ၾကရသည္။ စစ္ေတြ တၿမိဳ႕ထဲတြင္ ဒုကၡသည္ စခန္းတြင္ ေနထိုင္ရသူေပါင္း ၁၀၁,၀၉၇ ဦး ႐ွိသည္။ (UN OCHA – ကုလသမဂၢ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈဆိုင္ရာ ၫွိႏႈိင္းေရး႐ုံး)

၄၆% မွာ အသက္ ၁၂ ႏွစ္ေအာက္ ခေလးမ်ား ျဖစ္သည္။
၃၀% မွာ ၁၂ ႏွစ္ အထက္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ျဖစ္သည္။
၂၄% မွာ ၁၂ ႏွစ္ အထက္ အမ်ိဳးသားမ်ား ျဖစ္သည္။ (UN OHCA – ကုလသမဂၢ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈဆိုင္ရာ ၫွိႏႈိင္းေရး႐ုံး)

ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ႐ိုဟင္ဂ်ာလူမ်ိဳး ၁၆၀,၀၀၀ ေက်ာ္သည္ ပင္လယ္ျပင္ကို ျဖတ္ၿပီး ထြက္ေျပး သြားခဲ့ ၾကသည္။ (UNHCR – ဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ မဟာမင္းႀကီး႐ုံး, ၂၀၁၅ ဇြန္ လ) ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္ ႏွင့္ ၂၀၁၃ ေမ လ အတြင္း ထြက္ေျပးသူဦးေရ ၃၄,၆၂၆ ခန္႔ ႐ွိသည္။ (အာရကန္ ပေရာဂ်က္) ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဇႏၷ၀ါရီႏွင့္ မတ္လ အတြင္း ငတ္ျပတ္မႈ၊ ေရဓါတ္ခန္႔ေျခာက္မႈ၊ ႐ိုက္ႏွက္မႈႏွင့္ ေရႏွစ္ႃမုတ္မႈ မ်ားေၾကာင့္ လူေပါင္း အနည္းဆံုး ၁,၁၀၀ ေသဆံုး ခဲ့ၾကရသည္။

ထြက္ေျပးတိမ္းေ႐ွာင္ လာသည့္ ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ား ေနထိုင္လ်က္ ႐ွိသည့္ ႏိုင္ငံမ်ား ကလည္း ဥပေဒေၾကာင္းအရ အကာအကြယ္ မေပးၾကပါ။

ဘဂၤလာေဒ့႐ွ္ ႏိုင္ငံ – ၅၀၀,၀၀၀

ေဆာ္ဒီအေရးဗ် ႏိုင္ငံ – ၂၅၀,၀၀၀ – ၅၀၀,၀၀၀

ပါကိစၥတန္ ႏိုင္ငံ – ၂၅၀,၀၀၀ – ၃၅၀,၀၀၀

မေလး႐ွား ႏိုင္ငံ – ၁၀၀,၀၀၀

အင္ဒိုနီး႐ွား ႏိုင္ငံ – ၁၁,၉၄၀

ထိုင္းႏိုင္ငံ – ၃,၀၀၀ – ၂၀,၀၀၀

အိႏၱိယ ႏိုင္ငံ – ၁၁,၀၀၀

ရခိုင္ေဒသကို ျမန္မာႏိုင္ငံ က သိမ္းပိုက္ခ်ိန္မွ စ၍ တ၀က္ထက္ ပိုေသာ ႐ိုဟင္ဂ်ာလူမ်ိဳး မ်ားမွာ ယင္းတို႔၏ မိခင္ေျမမွ အတင္းအဓမၼ ႏွင္ထုတ္ခံခဲ့ရသည္။ ယခုအခ်ိန္ထိ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီ၍ ဆက္လက္ ထြက္ေျပးေနဆဲ သို႔မဟုတ္ သူတို႔၏ မိခင္ေျမမွာ ေသျခင္းတရားကို ရင္ဆိုင္ေနရဆဲပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လိမ္ညာမႈမ်ား ဆက္လက္ ႐ွင္သန္ေနဆဲ၊ အမွန္တရားမ်ား လစ္လ်ဴ႐ႈ ခံေနရဆဲပါ။

#ကၽြန္ေတာ့္ကို႐ိုဟင္ဂ်ာလုိ႔ေခၚပါ

Facebook Comments
Share